हजरत उस्मान यांच्या मृत्यूने मदिना शहरात संपूर्ण अराजकता आणि अराजकतेचे राज्य होते. पाच दिवसांच्या राजकीय भांडणानंतर इजिप्शियन बंडखोर गटाचा नेता इब्न सबा याने हजरत अलींच्या कारणाला पाठिंबा दिला कारण ते योग्य खलिफा होते. ज्यांच्या बाजूने पवित्र प्रेषित यांनी इच्छापत्र केले आहे. दि.२३ जून ६५६ एडी रोजी हजरत उस्मान यांच्या मृत्यूच्या सहा दिवसांनंतर हजरत अली यांना पवित्र प्रेषित यांचे चौथे उत्तराधिकारी म्हणून निवडण्यात आले आणि जनतेने त्यांच्या हातून एकेक करून निष्ठेची शपथ घेतली. हजरत अली हे पवित्र प्रेषित यांचे काका अबू तालिब यांचे पुत्र होते. पवित्र प्रेषित यांच्या जन्मानंतर सुमारे वीस वर्षांनी त्यांचा जन्म मक्का येथे झाला. जेव्हा हजरत अली यांचा जन्म झाला, तेव्हा पवित्र प्रेषित स्वतः त्यांचे पालक बनले, कारण त्यांच्या वडिलांची आर्थिक स्थिती अत्यंत कमकुवत होती.
हजरत अली पवित्र प्रेषित यांच्या पलंगावर थांबले होते, जेव्हा ते पवित्र प्रेषित मक्काहून मदिना सोडले होते. मेकन नेत्यांनी पवित्र प्रेषित यांना अटक करून ठार मारण्याची योजना आखली होती. दुसऱ्या दिवशी सकाळी जेव्हा त्यांना पलंगावर पवित्र प्रेषित यांच्या ऐवजी हजरत अली आढळले तेव्हा ते संतप्त झाले. हजरत अली हे एक शूर आणि कुशल योद्धा होते. त्यांनी पवित्र पैगंबर यांचेसोबत जवळजवळ सर्व लढायांमध्ये भाग घेतला होता. हजरत अली यांचा विवाह हजरत फातिमा यांच्याशी झाला होता, पवित्र प्रेषित यांची ती मुलगी होती.
त्याच्या निवडीनंतर लगेचच हजरत अली यांनी मुस्लिम राज्याची राजधानी मदिना येथून इराकमधील कुफा येथे हलवली, जे अधिक मध्यवर्ती ठिकाण होते. त्यांच्या निवडीनंतर त्यांनी हजरत उस्मान यांच्या खुन्यांना ताबडतोब शिक्षा द्यावी, म्हणून हजरत तल्हा आणि हजरत जुबेर यांसारख्या पवित्र प्रेषितांच्या प्रभावशाली साथीदारांसह मुस्लिमांच्या लोकप्रिय मागणीचा सामना केला. हजरत अली यांनी जाहीर केले की, राज्यातील कायदा व सुव्यवस्था पुनर्संचयित करणे, हे त्यांचे सर्वोच्च प्राधान्य आहे आणि त्यानंतरच ते हजरत उस्मान यांच्या मारेकऱ्यांना न्याय मिळवून देऊ शकतील. परंतु हजरत तल्हा आणि हजरत जुबैर यांनी हजरत अली यांच्याशी सहमती दर्शवली नाही आणि सैन्य उभारण्यास सुरुवात केली. हजरत आयशा यांना वास्तविक परिस्थितीची जाणीव नव्हती, त्यांनीही हजरत तल्हा आणि हजरत जुबैर यांनाही मारेकऱ्यांना शिक्षा करण्याच्या प्रयत्नात सामील केले. तिघांनी एक लहानसे सैन्य बसराच्या दिशेने नेले. हजरत अली यांनी लढाई आणि रक्तपात टाळण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न केले, परंतु त्यांचे सर्व प्रयत्न अयशस्वी ठरले. दुर्दैवाने, त्याच्या सैन्यात आणि हजरत आयशा यांच्यातील सैन्यामध्ये एक लढाई झाली. तथापि, हजरत तल्हा आणि हजरत जुबैर यांनी युद्धापूर्वीच आपले सैन्य सोडले आणि इतर काही विरोधकांनी त्यांना ठार केले. हजरत आयशा यांच्या सैन्याचा पराभव झाला, परंतु हजरत अली यांनी तिला योग्य आदर दिला आणि तिच्या सुरक्षिततेची काळजी घेतली. त्याने तिला तिचा भाऊ मुहम्मद बिन अबू बकर यांच्या एस्कॉर्टमध्ये मदिना येथे परत पाठवले. हजरत आयशा ही युद्धादरम्यान उंटावर स्वार झाल्यामुळे या युद्धाला जमाल- उंटाची लढाई असे म्हणतात. नंतर, हजरत अली विरुद्ध लढल्याबद्दल हजरत आयशा यांना आयुष्यभर पश्चाताप होत राहीला.
जमालच्या लढाईनंतर, हजरत अली यांनी अमीर मुआविया यांना विनंती केली, त्यांनी अद्याप हजरत अली यांची बैअत घेतली नव्हती, इस्लामच्या सर्वोत्कृष्ट हितासाठी त्यांना सादर करा. परंतु अमीर मुआविया यांनी हे सबब सांगून सादर करण्यास नकार दिला की, हजरत उस्मान यांच्या रक्ताचा, तोसुद्धा उमय्याच्या घराण्यातील होता, त्यांचा प्रथम बदला घेतला पाहिजे. अमीर मुआविया यांनी अमर बिन अस यांच्या मदतीने सैन्य उभारण्यास सुरुवात केली. हजरत अली यांच्याकडे अमीर मुआविया यांच्याशी लढण्यासाठी सीरियाकडे जाण्याशिवाय पर्याय नव्हता. जुलै ६५७ एडीमध्ये दोन्ही सैन्यांची सफेन येथे लढाई झाली. दोन्ही बाजूंनी मोठ्या प्रमाणावर जीवितहानी झाली, परंतु लवाद समितीने या प्रकरणाचा निर्णय घ्यावा, या कराराने लढाई संपली. यामध्ये अबू मुसा अल-अशरी हे हजरत अली यांचे प्रतिनिधीत्व करत होते आणि अमीर मुआविया यांचे प्रतिनिधित्व करणारे अमर बिन अस यांचा समावेश होता. दुर्दैवाने, हा लवाद अयशस्वी झाला कारण अमर बिन अस हा अबू मुसा अल-अशरी यांच्याशी सहमत झालेल्या निर्णयापासून विचलित झाला.
लोकांचा एक मोठा गट, जो मुळात लवादाच्या प्रस्तावाच्या विरोधात होता, त्यांनी हजरत अली यांच्यापासून वेगळे होऊन स्वत:साठी स्वतंत्र अमीर निवडला. या गटाला खवारीजी म्हणतात, खवारीजी म्हणजेच बाहेरचे. सुरुवातीला हजरत अली यांनी त्यांना आपल्या अधीन होण्यासाठी राजी करण्याचा प्रयत्न केला, परंतु ते अयशस्वी झाले. यामुळे एक भयंकर युद्ध झाले ज्यात बहुतेक खवारीजी मारले गेले. या दणदणीत पराभवानंतर खवारीजींनी हजरत अली, हजरत अमीर मुआविया आणि अमर बिन अस यांची हत्या करण्याची योजना आखली. नंतरचे दोघे जीवावर बेतले. फजरच्या नमाजासाठी मशिदीत जात असताना हजरत अली यांना त्यांच्या हल्लेखोराने गंभीर जखमी केले. दोन दिवसांनंतर २१व्या रमजान, ४० हिजरी या धाडसी आणि धार्मिक खलिफाचे निधन झाले. निःसंशयपणे हजरत अली यांनी खिलाफतच्या अखंडतेसाठी आजच्या दिवशी १ एप्रिल रोजी बलिदान दिले. ते त्या दहा आशीर्वादांपैकी एक होते ज्यांना पवित्र प्रेषित यांनी आनंदाची बातमी दिली होती की त्यांना नंदनवन बहाल करण्यात आले आहे.
!! शहादते हजरत अली यांना विनम्र अभिवादन !!
– संकलन व सुलेखन –
श्री कृष्णकुमार आनंदी-गोविंदा निकोडे गुरूजी.
रामनगर वॉर्ड, गडचिरोली.
फक्त दूरभाष- 7132796683.
